Lineair of degressief afschrijven: welke methode kies je?

Je voert een laptop van € 2.000 in en billey vraagt om een methode: lineair of degressief. Wat kies je?

Kort antwoord: lineair, tenzij je boekhouder iets anders zegt. Hieronder staat waarom, en wat het verschil precies is.

Lineair: elk jaar hetzelfde bedrag

Bij lineair afschrijven verdeel je de kosten in gelijke stukken over de jaren dat je het bedrijfsmiddel gebruikt. De Belastingdienst geeft de formule zelf:

afschrijving per jaar = (aanschafkosten − restwaarde) : vermoedelijke gebruiksduur

Een laptop van € 2.000, vijf jaar, geen restwaarde: € 400 per jaar. Vijf jaar lang. Na vijf jaar is de boekwaarde nul.

Restwaarde is wat het ding volgens jou nog waard is als je het niet meer kunt gebruiken. Bij een laptop is dat meestal nul. Bij een bestelbus of een machine niet — die kun je over vijf jaar nog verkopen, en dat deel schrijf je dus niet af.

Degressief: een percentage van wat er nog staat

Bij degressief afschrijven neem je elk jaar een vast percentage van de boekwaarde aan het begin van dat jaar. Omdat die boekwaarde elk jaar kleiner wordt, wordt het bedrag ook elk jaar kleiner.

Een bedrijfsmiddel van € 10.000 met een looptijd van vijf jaar ziet er in billey zo uit:

• Jaar 1 — € 4.000 afschrijving, boekwaarde € 6.000
• Jaar 2 — € 2.400 afschrijving, boekwaarde € 3.600
• Jaar 3 — € 1.440 afschrijving, boekwaarde € 2.160
• Jaar 4 — € 864 afschrijving, boekwaarde € 1.296
• Jaar 5 — € 518,40 afschrijving, boekwaarde € 777,60

Ter vergelijking: lineair was dit € 2.000 per jaar, vijf jaar lang, en dan nul.

Twee dingen vallen op. In het eerste jaar schrijf je het dubbele af. En na vijf jaar ben je er niet: er staat nog € 777,60 op je balans. Dat is geen fout — zo werkt de methode. Een percentage van een steeds kleiner bedrag komt nooit precies op nul uit.

Waarom lineair meestal het antwoord is

De belangrijkste reden is een grens in de wet. De Belastingdienst zegt: "De afschrijving is per jaar maximaal 20% op de aanschafkosten van het bedrijfsmiddel. Voor goodwill geldt een percentage van maximaal 10%."

Let op waar die 20% over gaat: over de aanschafkosten, niet over de boekwaarde. Bij een bedrijfsmiddel van € 10.000 is het maximum dus € 2.000 per jaar, elk jaar opnieuw.

En daar zit het probleem. Het degressieve schema hierboven begint met € 4.000 in jaar 1 — twee keer het toegestane bedrag. Ook jaar 2 zit met € 2.400 nog boven de grens. Pas vanaf jaar 3 blijft het eronder.

Die 20% betekent ook iets simpels: je schrijft nooit sneller af dan in vijf jaar, tenzij een bijzondere regeling van toepassing is. Zet je in billey een looptijd van drie jaar, dan overschrijd je de grens ook met lineair afschrijven.

Er bestaan uitzonderingen — willekeurige afschrijving voor startende ondernemers en voor bepaalde milieu-investeringen. Die zijn aan voorwaarden gebonden. Denk je dat je ervoor in aanmerking komt, overleg het dan met je boekhouder voordat je het in je aangifte zet.

De tweede reden is eenvoud. Lineair is één bedrag per jaar dat je kunt uitleggen en narekenen. Bij een zzp-administratie levert degressief zelden iets op dat die extra uitleg waard is.

Het eerste jaar telt maar deels mee

Koop je halverwege het jaar, dan schrijf je ook maar over dat deel af: "Als u een bedrijfsmiddel maar een deel van het jaar hebt gebruikt, dan mag u alleen over dat deel afschrijven."

Een machine van 1 oktober met een jaarafschrijving van € 2.500 levert in dat eerste jaar dus 3/12 × € 2.500 = € 625 op.

Wat billey voor je doet

• Je kiest de methode bij het bedrijfsmiddel zelf, op Activa → het bedrijfsmiddel openen. De keuze heet Lineair of Degressief, met daarnaast de looptijd in jaren en de restwaarde. Wat billey met je activa doet staat op Activa en afschrijvingen.
• billey rekent live mee. Zodra je een bedrag, een looptijd en een methode invult, zie je de jaarlijkse en de maandelijkse afschrijving. Bij degressief staat er Jaarlijkse afschrijving in het eerste jaar, want daarna wordt hij lager.
• ⚠️ billey waarschuwt als je boven de 20% uitkomt, en laat je bevestigen. Je krijgt de melding "Dit schema overschrijdt de normale richtlijn van 20% afschrijving per jaar", met een vinkje Ik heb dit versnelde schema beoordeeld en wil doorgaan. Zonder dat vinkje slaat billey een nieuw bedrijfsmiddel niet op, en bij een bestaand bedrijfsmiddel je wijziging niet. Bij degressief zie je die melding bij elke looptijd korter dan tien jaar — bij precies tien jaar kom je op 20% uit en blijft hij weg. Lineair blijft eronder vanaf vijf jaar.
• De afschrijving wordt elke maand geboekt, niet één keer per jaar: een twaalfde van het jaarbedrag, vanaf de maand van aanschaf. Dat is meteen de pro-rata-regel hierboven — koop je in oktober, dan komen er in dat jaar drie maanden op je resultaat.
• ⚠️ Het Afschrijvingsschema onderaan de pagina rekent in hele jaren, en dat is niet wat er geboekt wordt. Het schema zet het volle jaarbedrag in het jaar van aanschaf. Koop je in oktober, dan staat er € 2.500 waar de boekingen € 625 opleveren. De Activastaat is het overzicht dat de echte cijfers laat zien — die leest de geboekte bedragen uit je grootboek.
• ⚠️ Bij degressief zijn je balans en je activastaat het aan het eind van de looptijd niet met elkaar eens. De Activastaat volgt de boekingen en houdt de € 777,60 uit het voorbeeld staan. De Balans rekent het bedrijfsmiddel op dat moment af tot de restwaarde. Nog een reden om lineair te kiezen, waar dat verschil niet ontstaat.
• Het bedrag blijft op je balans staan tot je het bedrijfsmiddel afvoert. Een volledig afgeschreven bedrijfsmiddel dat je nog gebruikt houdt gewoon boekwaarde nul. Verkoop of afvoer regel je apart — zie Een bedrijfsmiddel verkopen of afvoeren.
• Je kunt de methode later nog wijzigen, maar billey herrekent dan je hele afschrijvingshistorie: de oude boekingen worden teruggedraaid op hun eigen datum en het nieuwe schema wordt bijgewerkt tot de laatste afgelopen maand. ⚠️ Raakt die herberekening een afgesloten of vergrendeld boekjaar, dan weigert billey de wijziging. Heropen dat jaar eerst — zie Periodeafsluiting en jaarafsluiting.
• Onder de € 450 hoef je niet af te schrijven. billey zegt dat ook als je een lager bedrag invult: dan boek je het gewoon in één keer als kosten.

Kies één keer en blijf erbij

Welke methode je ook kiest: wissel niet per bedrijfsmiddel en niet per jaar zonder reden. De Belastingdienst verwacht dat je een vaste lijn volgt in je administratie. Steeds van methode wisselen om je winst te sturen is precies wat die verwachting moet voorkomen.

Wat afschrijven is en waarom je het doet, staat in Afschrijven van bedrijfsmiddelen. Het verschil tussen een bedrijfsmiddel en een gewone kostenpost staat in Vaste activa.

Bron: Hoe berekent u het bedrag van de afschrijving? — Belastingdienst · Wat is afschrijven? — Belastingdienst · Willekeurige afschrijving — Belastingdienst