Een bedrijfsmiddel verkopen of afvoeren: boekwinst, boekverlies en btw

Drie jaar geleden kocht je een bestelbus van € 20.000. Je schrijft hem in vijf jaar af. Nu verkoop je hem voor € 11.000. Hoeveel winst heb je gemaakt?

Niet € 11.000. En ook niet niets. Het antwoord hangt af van de boekwaarde: wat de bus volgens je boekhouding op dit moment nog waard is.

Boekwaarde is geen marktwaarde

De boekwaarde is simpel te berekenen:

aanschafprijs − alles wat je er al op hebt afgeschreven = boekwaarde

Bij die bestelbus: € 20.000 min drie jaar afschrijving van € 4.000 per jaar = € 12.000 boekwaarde. Je verkoopt hem voor € 11.000. Je maakt dus € 1.000 boekverlies, ook al kreeg je er € 11.000 voor.

Had je hem voor € 14.000 verkocht, dan had je € 2.000 boekwinst gehad.

Boekwinst is geen omzet. Het is een correctie: je hebt de afgelopen jaren te veel afgeschreven, en dat wordt nu in één keer rechtgezet. Boekverlies werkt precies andersom — je had te weinig afgeschreven.

Beide tellen mee in je winst en dus in je inkomstenbelasting.

Verkopen of afvoeren

Er zijn twee manieren waarop een bedrijfsmiddel uit je boeken verdwijnt.

Verkocht. Er komt geld binnen. De boekwaarde gaat van je balans af, de opbrengst komt op je bank, en het verschil is boekwinst of boekverlies.

Afgevoerd. Er komt niets binnen: het ding is kapot, gestolen, weggegooid of weggegeven. De hele resterende boekwaarde wordt in één keer boekverlies.

Is je bedrijfsmiddel al helemaal afgeschreven en gooi je hem weg, dan is de boekwaarde nul en verandert er niets in je winst. Je haalt hem alleen van je lijst.

Btw: hier gaat het vaak mis

Verkoop je een bedrijfsmiddel, dan is dat een gewone levering en breng je btw in rekening. Meestal 21%. Het maakt niet uit dat je het ding jaren geleden kocht en dat het tweedehands is.

Verkoop je aan een andere ondernemer, dan maak je er dus gewoon een factuur voor. Verkoop je aan een particulier, dan hoeft er geen factuur, maar de btw ben je nog steeds verschuldigd.

Neem je het bedrijfsmiddel mee naar privé in plaats van het te verkopen — je houdt de laptop zelf — dan geldt hetzelfde. De Belastingdienst zegt het zo: "Had u btw afgetrokken toen u de goederen aanschafte? Dan moet u over deze levering btw betalen." Je trok destijds de btw af, dus je rekent nu af over de waarde op dit moment.

Lees hoe dat op je aangifte terechtkomt in De rubrieken van je btw-aangifte.

De desinvesteringsbijtelling

Kreeg je destijds investeringsaftrek over dit bedrijfsmiddel — meestal de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek — dan kan een deel daarvan terugkomen als je te snel weer verkoopt.

Dat heet de desinvesteringsbijtelling en er zijn twee voorwaarden. Ze gelden allebei:

• Je verkoopt of schenkt het bedrijfsmiddel binnen 5 jaar na het begin van het kalenderjaar waarin je de investering deed.
• De waarde van wat je dat jaar afstoot is samen hoger dan € 2.900.

Voldoe je aan allebei, dan tel je bij je winst hetzelfde percentage op dat je destijds aftrok. De bijtelling is nooit hoger dan wat je toen kreeg.

Let op de formulering van die vijf jaar: hij loopt vanaf 1 januari van het investeringsjaar, niet vanaf de aankoopdatum. Koop je in december 2026, dan loopt de termijn af op 1 januari 2031 — vier jaar en één maand na je aankoop.

Wat billey voor je doet

• Je voert een bedrijfsmiddel af op de bewerkpagina van dat bedrijfsmiddel. Ga naar Activa, klik het bedrijfsmiddel open en gebruik de knop Markeer als afgevoerd. Je kiest Verkocht of Afgevoerd, je vult een datum in, en bij een verkoop de verkoopprijs.
• billey boekt het hele plaatje in één keer. De aanschafwaarde en de opgebouwde afschrijving gaan van je balans af, bij een verkoop komt de opbrengst op je bank, en het verschil komt op Boekwinst op verkoop activa of Boekverlies op verkoop activa. Die twee staan op je winst-en-verliesrekening.
• De afschrijving stopt op de datum van afvoer. Vanaf die maand wordt er niets meer afgeschreven.
• De datum moet tussen de aanschafdatum en vandaag liggen. Afvoeren in de toekomst kan niet.
• Op de Activastaat zie je het terug onder Verkocht of afgevoerd in [jaar], met de verkoopprijs, de boekwaarde op dat moment en het boekresultaat. Het jaar daarna verdwijnt de regel uit dat overzicht. Zie ook Activa en afschrijvingen.
• Je kunt het ongedaan maken. De knop Maak afvoer ongedaan draait alle boekingen terug en zet het bedrijfsmiddel weer actief op je balans.
• ⚠️ billey rekent geen btw over de afvoer, en de verkoop komt niet in je btw-aangifte. Er is geen btw-veld in het scherm, en de aangifte wordt opgebouwd uit je facturen, je kassa en je uitgaven — een afvoer zit daar niet bij. Maak dus een gewone verkoopfactuur voor de verkoop. Dan staat de btw op je aangifte waar hij hoort.
• ⚠️ Doe je allebei, vul dan géén verkoopprijs in. Een factuur boekt de ontvangst al op je bank. Voer je het bedrijfsmiddel daarnaast af als Verkocht mét bedrag, dan staat diezelfde ontvangst er een tweede keer op. Kies Afgevoerd: de boekwaarde gaat dan van je balans af zonder tweede bankregel. Je resultaat klopt — het staat alleen als omzet plus boekverlies in je winst-en-verliesrekening in plaats van als boekwinst.
• ⚠️ billey kent geen investeringsaftrek en geen desinvesteringsbijtelling. Er is nergens een veld voor, dus billey weet niet dat je destijds KIA hebt geclaimd en kan je niet waarschuwen als je binnen vijf jaar verkoopt. Dat moet je zelf in de gaten houden en zelf in je aangifte inkomstenbelasting verwerken.
• Zit de periode op slot, dan lukt afvoeren niet. Je krijgt een melding en er verandert niets. Ontgrendel eerst — zie Periodeafsluiting en jaarafsluiting.
• Verwijderen is iets anders dan afvoeren. Verwijder je een bedrijfsmiddel dat uit een uitgave is ontstaan, dan wordt die uitgave weer een gewone kostenpost — dat is geen verkoop en het hoort niet in je boekhouding als je het ding echt hebt verkocht. Gebruik Markeer als afgevoerd.

Wat je zelf moet regelen

Zet deze drie op je lijstje zodra je iets van je zaak verkoopt:

• Een factuur met btw, als de koper een ondernemer is.
• De btw op je aangifte over het kwartaal waarin je verkocht.
• De desinvesteringsbijtelling, als je binnen vijf jaar verkoopt en dat jaar voor meer dan € 2.900 afstoot.

Twijfel je bij een auto of bij onroerend goed? Vraag het je boekhouder. Daar gelden extra regels die hier niet aan de orde komen.

Hoe afschrijven zelf werkt lees je in Afschrijven van bedrijfsmiddelen en in Lineair of degressief afschrijven. Wat een bedrijfsmiddel eigenlijk is, staat in Vaste activa.

Bron: Desinvesteringsbijtelling — Belastingdienst · Onderneming wijzigen of beëindigen: hoe zit het met de btw? — Belastingdienst · Ondernemersaftrek en investeringsaftrek 2026 — Belastingdienst